بقیه مباحث حسابداری دولتی

 

بقیه مباحث :

 

اصول حسابداری

 

سابقه تاریخی :

عمر حسابدار ی به اندازه تمدن سابقه دارد.ودرگذر زمان چون سایر علوم وفنون پویا وگویاست . هرجا داد وستد بوده حساب هم بوده است. آثار حساب درسفالینه های 3600سال قبل ازمیلاد در تمدن سومریان در بابل یافت شده است . درمصر در یونان باستان . سکه به عنوان واحد پول 700سال قبل از میلاد در لیدی پدید آمده ودر ایران زمان هخامنشی نظام مالی وپولی برقراربوده است .سوابقی ازسنگ نوشته های خزانه در تخت جمشید480سال پیش ازمیلاد بدست آمده است .

 درقرون 13و14همزمان با رشد بازرگانی ، صنعت وبانک  باعث شد امور مؤسسات ازعهده فرد خارج وآرام آرام موضوع جدایی کارفرما  ، صاحبکار از مدیریت ابتدایی مطرح گرددتا حسابداری نیز رشد یابد.دراوایل قرن 13.حسابداران ایتالیا مفاهیم بدهکار حساب وبستانکار حساب را درک وبه کار گرفتند.بانی گسترش حساب ودفترداری دوطرفه دراروپا  "لوکا پاچیولی "در1494بود که درکتاب ریاضی خود بخش مهمی را به حسابداری اختصاص داده بودکه "لئونادوداوینچی "نقاش برجسته درآن شکل هایی راترسیم کرده بود. ازقرن 16تااوایل قرن 19 تحول اساسی درحسابداری ایجاد نشد.حساب اموال وسرمایه مطرح وستون فرعی برای دفتر روزنامه وکل ابداع گردید ودفتر باطله که معاملات تاجر درآن سیاهه می شد منسوخ گردید.تاسال 1800موازنه حساب ها درپایان سال وتهیه صورت سود وزیان وترازنامه متداول گردیدکه تنها دردرون مؤسسه کارآیی داشت .سیستم دفترداری دوبل (دوطرفه ) که "گوته " اندیشمند بزرگ آلمان آن را یکی از زیباترین پدیده های بشری خوانده باعث شد کلیه معاملات مالی ثبت ، سود هرفعالیت تعیین واموال شخصی تاجر از اموال تجارتخانه یا مؤسسه جدا گردد.

با رونق گرفتن صنعت ، حسابداری صنعتی وبعدها حسابداری قیمت تمام شده رشد کرد. رشد کارحانجات ، پیچیدگی وافزایش تولید ، وجود رقبا ودرنهایت بازار بین المللی پدیده " مدیریت علمی " وسر انجام درگذرزمان فنون گزارش اطلاعات مالی برای تصمصم گیری های مدیریت پویا شد. وتصمیم گیری بر پایه اطلاعات درست موجد "حسابداری مدیریت "گردید.

درپی انقلاب صنعتی چون دامنه تولیس گترش یافت وکارخانجات بزرگ بنیان شد وطرح های صنعتی مثل احداث شبکه سراسری راه آهن وسدها جریان یافت برای تأمین پول وسرمایه نیاز به شرکای بیشتر وسهامدارانی بیشتر داشت بنابر این بازار سرمایه ووشرکت های سهامی  تعدادزیادی از سهامداران کوچک وبزرگ را دریک واحد اقتصادی گردآوردکه ازطریق سهام وانتخاب هیأت مدیره بر شرکت وسرمایه خود نظارت دارند ودیگر نیازی نیست که صاحب سرمایه خودرامستقیم درگیرکار شرکت نماید.   

حسابداری وحسابرسی حرفه ای :

برای استفاده گروههای مختلف از صورت های مالی قابل اعتماد مبتنی بر اسناد ومدارک عاری ازهرگونه تقلب واظهار نظر نسبت به صورت های مالی نیاز به حسابداران خبره وحسابرسان مستقل بیرون ازبنگاه اقتصادی احساس شدکه اولینبار درانگلستان بروز نمود. قانون 1862انگلستان به منظور حمایت از سرمایه گذاران درمقابل سواستفاده ، حسابرسی شرکت های سهامی را الزامی کرد که درسال 1880انجمن حسابداران خبره انگلستان وویلز  ازتعدادی حسابدار ورزیده بادانش ومهارت خاص وملزم به انجام وظایف و آیین حرفه ای تشکیل گردید. به موجب قانون سال 1945واصلاحیه 1970انجمن محاسبین خبره ومجاز فرانسه تشکیل گردیدووظیفه رسیدگی واظهار نطر نسبت به صورت های مالی شرکتهای سهامی را به عهده گرفتند. حسابداران حرفه ای کار خودرا به ارائه وطرح سیستم های حسابداری وارائه راه حل ها وامور مشاوره نیز تسری دادند. اینک حسابرسی مالی درجریان تحول به (Finansial audit) حسابرسی جامع (Comprehensive audit ) است که درآن علاوه بر رسیدگی وگزارش نسبت به  صورت های مالی ، عملیات ومعاملات را با توجه به رعایت سیاست های  مقررتوسط مراجع تصمیم گیرنده مثل مجمع عمومی وسایر مقررات ودرجهت نیل به اهداف وکارآیی مدیران درراستای بهینه اموردر منابع نیز بررسی می کند.

دولت وحسابداری – گرچه درگذشته های دور دولت ازباب خراج ومالیات وهزینه قشون نیازمند حساب بود . درفرانسه یکی ازعلل انقلاب کبیر 1784-1789راحاکمیت مردم بر درآمدهای دولت بیان کرده اند. مالیاتی وضع نمی شد مگر به رضایت مردم وبا تصویب مجلس نمایندگان. باتفکیک قوای حکومتی به مقننه ، قضایی واجرایی لازم است که مجریان قانون درمقابل قانون ومردم پاسخگو باشند واین امر میسر نمی شود الا به قانون . لازمه اجرای درست قوانین به خصوص مالیات استفاده ی وسیع ودرست از خدمات حسابداردربخش عمومی وخصوصی ست . با ابداع حسابداری ملی (National  accounting )از طریق دست  یابی به اطلاعات دقیق مالی می توان به تولید ، مصرف  ، سرمایه گذاری ، تراز پرداخت های خارجی و ترازبازرگانی دست یافت . دامنه حسابداری ملی باطرح گزارش کیفی اززندگی اجتماعی مردم موضوع حسابداری اجتماعی را پدید آورد.پس می توان نتیجه گرفت که :

دولت بزرگترین استفاده کننده ازخدمات حسابداری است که لازم از تخصص حسابداری دولتی وسایر تخصص های حسابداری یهره مندگردد.دولت بزرگترین استفاده کننده از اطلاعات از تمام تخصص های حسابداری ازجمله حسابداری ملی است برای نظارت وکنترل بر فعالیت های اقتصادی واجتماعی تا تصویری روشن ازعملکرد بودجه ودرنهایت امو کلان کشور ارایه دهد. دولت با وضع قوانین نظارت بر فعالیت های اجتماعی و اقتصادی را از طریق روش ها وعملکرد حسابداری متناسب میسر می سازد.    

 گویند حسابداری زبان تجارت وکلید برنامه ریزی ست .

حسابداری : مجموعه قواعد وروشهاییست که با  به کارگیری آن ها ، اطلاعات مالی واقتصادی یک مؤسسه گردآوری ، طبقه بندی ودرگزارش ها خلاصه وبرای تصمیم گیری دراختیار افراد علاقه مند وذینفع قرارمی گیرد.

حسابداری درسایه سیستم کارآمدعلاوه بر اطلاعات لازم بایستی  به ضرورت های زیر پاسخ دهد:

1-  بیان وضعیت مالی ازاطلاعات دفتر کل  یک واحد اقتصادی در یک تاریخ معین (ترازنامه که نشان دهنده دارایی وبدهی وسرمایه است  )

2-  بیان نتیجه عملکرد یک واحد اقتصادی ازدفتر کل در دوره ای اززمان (عملکردو سودوزیان بازرگانی، صورت تولید در بنگاه تولیدی و یا درآمد وهزینه دربنگاه غیر انتفاعی  )

3-     ارائه مبنایی که تجزیه وتحلیل آن  برای تصمیم گیری در برنامه ریزی برای آینده مفیداست .

سیستم حسابداری

عملیات متنوع وفعالیت های مالی برخی از واحدهای اقتصای بسیار پیچیده است لذا یک بنگاه اقتصادی بایستی خودرابه سیستم کارآمد مجهز کند.این سستم ها گرچه با ابزار دستی، مکانیکی والکترونیکی بوده است ودرسالهای اخیر کمک شایانی به کارکنان کرده وسرعت ودقت عملیات را بالابرده است ولی هنوز یک سیستم فراگیرمالی همگانی که هر بنگاهی به نسبت عملیات محدود یا گسترده خود بتواند از آن بهره مند گردد دربازار عرضه نگردیده است .چون هنوز قوانین وجود دفتر روزنامه ،( معین) و کل را الزامی دانسته با وجود ابزاری چون رایانه که هرگونه اطلاعات وگزارش های لازم چه رسمی وچه ویژه را ارائه می دهد چاره ای جز تسلیم نیست گرچه بنگاههای  اقتصادی بیشترین بهره راازرایانه برای نیل به اهداف مالی خود می برند. دفتر روزنامه بر اساس مدارک مثبته اطلاعات مالی را ازطریق ثبت به ترتیب تاریخ نشان می دهد. دفتر کل اطلاعات هفتگی روزنامه را به صورت طبقه بندی شده درسرفصل های معین حساب نشان می دهد.

انواع گزارش های حسابداری خروجی های سیستم  :

1 – صورت های مالی

2- اظهارنامه مالیاتی

3- گزارش های ویژه مدیریت

4- گزارش های خاص قابل ارائه به سازمان های دولتی

ویژگی اساسی اطلاعات حسابداری :

1-     مربوط بودن(relevance) یعنی درتصمیم گیری برای یک موضوع مؤثر باشد

2-     به موقع بودن(timeliness)  که بایستی درزمان نیاز پاسخگو باشد تا ارزش خودرا ازدست ندهد

3-     صحیح بودن(accuracy) متکی به واقعیات ومستند باشد

4-  قابل مقایسه (coparability)– بتوان عملکرد سنوات مختلف یک مؤسسه یا چند مؤسسه مشابه رادریک دوره مالی مقایسه کرد

استفاده کنندگاه از اطلاعات حسابداری :

1- درون سازمانی :

مدیران برای نظارت و کنترل ،هماهنگی عملیات ،تعیین قیمت مناسب فروش، مدیریت موجودی ها وبرنامه ریزی بودجه وتعیین خطمشئ ها به صورت ها وگزارش های مالی مورد اتکا  نیاز دارند 

2- برون سازمانی : سرمایه گذاران برای ( سابقه سودآوری ،نقدینگی ، مطالبات واحد تجاری ،بهای تمام شده کالای فروش رفته ، افزایش روند فروش ، میزان بدهی تجاری ، مقایسه سود با رقبا، بازده سرمایه گذاری  خود درمقایسه باسایر راههای اقتصادی دیگر)

اعتباردهندگان برای اطمینان از عدم خطر ادای وام – تکافوی موجودی برای ادای دین دررسید معین .

دولت مثل دارایی برای مالیات ، بیمه اجتماعی ، مرکز بررسی قیمت ها به گزارش های استاندار وموردی نیاز دارند. (گویند اطلاعات مندرج درصورتهای مالی گذشته نماست historical)

اصول پذیرفته شده حسابداری(general accepted accounting principles ( gaap)) :

 هدف از تدوین اصول حسابداری ، ایجاد سیستمی یکنواخت برای اعمال روش های حسابداری وتهیه گزارش های مالی است که بتوان مفاهیم وهم قیاسی با سایر مؤسسات را استخراج کرد . اصطلاحات دیگری همچون استانداردهای  حسابداری ، اصول موردقبول حسابداری و اصول متداول حسابداری نیز به کار رفته است . مسؤلیت واختیار تدوین وانتشار استاندارهایی که اجرای اصول حسابداری را درهرکشور هماهنگ سازد معمولا به عهده مراجع حرفه ای حسابداری کشوراست . درامریکا کمیته روشهای حسابداری(committee on accounting procedures) وسپس در 1959هیأت اصول حسابداری (accounting principles board (apb))واز1973هیأت استاندار های حسابداری مالی(financial acc standards board (fasb)) مسئولیت تدوین اصول پذیرفته شده حسابداری را به عهده گرفتند. درانگلیس انجمن حرفه ای وازیال 1970کمیته استانداردهای حسابداری(acc standards committee) مرکب از نمایندگان پنج انجمن حرفه ای حسابداری عهده دار تدوین وانتشار استانداردهای عملیات حسابداری(statements of standards acc practice(ssap) ) شدند. درسطح بین الملل نیز در1973کمیته بین المللی استانداردهای حسابداری (international acc. Standards committee (iasc))با شرکت نمایندگانی از انجمن های اصلی عضو فدراسیون بین المللی حسابداران تشکیل گردیده که به تدوین وانتشار استاندارد های بین المللی حسابداری پرداخته است

تعریف حسابداری : حسابداری عبارت ازمجموعه عوامل( نیروی انسانی ، قوانین ، عرف و ابزار) ودانایی ها ( مجموعه دانش ،فنون وابتکار ) دادوستد( معامله ، مبادله ،) وتغییر موقعیت ثروت( کاستی ،فزونی ، زایش ) و سرمایه است که بتواند اطلاعات بودجه ای وعملکردی را پیش بینی  و جمع آوری کند برای ثبت ،دسته بندی ،خلاصه ودرنهایت گزارش دهی .

که به شکل خلاصه شده این تعریف  مراحل حسابداری را نیز دربردارد: شامل ثبت، طبقه بندی ،تلخیص ودرنهایت تفسیرنتائج حاصله ازبررسی اقلام(گزارش )می باشد.

بیشتر مردم به حسابداری عمومی توجه دارند در صورتی که مباحث طرح سیستم  های حسابداری با پیشرفت بوز افزون فنون ونیاز های بشری جدی تر و حسابداری تخصصی در زمینه قیمت تمام شده محصول یک کارخانه ویا مراحل تولید به عنوان حسابداری قیمت تمام شده وهمچنین حسابداری دولتی برای ثبت ونگهداری بودجه وسایر حساب ها در سازمان ها ی دولت وشهرداری ها نیز مطرح است . برای نگهداری بخش اعظم بودجه که مالیات است حیابداری مالیاتی نیز مورد توجه است هرچند درقالب حسابداری دولتی می گنجد. برای بودجه ریزی نیز به اطلاعات مهم حسابداری نیاز است . حسابرسی نیز یکی ازشاخه های مهم درحیابداری ست وبه حسابرسی قبلی (داخلی )و حسابرسی بعدی ( مستقل) تقسیم می شود .

فعالیت مالی چیست : آن چه موحب تغییردردارائی ، بدهی وسرمایه شود

فعالیت مبنای عملیات حسابداری ست که شامل دادوستد یا معامله می گردد.

معامله  عبارت از مبادله کالا یا خدمت با پول . کالا با کالا . کالا با خدمت خدمت باخدمت . رایج ترین نوع معامله همان مبادله کالا وخدمت با پول است یعنی دریافت وجه  یاپرداخت وجه یا خرید کالا وخدمت ویا فروش آن ها

هرداد وستد مستلزم ثبت حسابداری ست ولی هر ثبت حسابداری مستلزم وقوع معامله نیست . مثل ثبت اصلاح اشتباه ، افتتاح یا بستن حساب ویا ثبت های انتظامی . گرچه ثبت های بدون معامله باعص تغییرات درحساب می شود لکن داد وستد جدیدی نیست .

نتیجه معاملات وعملیات مالی با یستی به طور مرتب ودقیق  دردفاتر ثبت گردد. درهربنگاه اقتصادی ابتداتأثیرمعاملات وعملیات دراموال ویا حقوق مالی مشخص ودر برگه ها واسنادی ثبت وسپس در دفتر روزنامه ثبت واز آن  جا به هرحساب مجزا دردفتر کل منتقل می شود. هنگامی که گزارش خلاصه شده ای از دفتر کل ترکیب وارائه می شود برای مدیران ، صاحبان سرمایه ودیگران مفید وقابل فهم است .مهمترین این گزارش ها : ترازنامه ، صورتحساب درآمد وهزینه یا صورت سودوزیان است

ترازنامه : نوع ومبلغ هریک از اقلام دارائی ، حقوق صاحبان سرمایه ودیگران رادر یک تاریخ معین نسبت به دارائی نشان می دهد.

صورت حساب سودوزیان، موقعیت درآمد وهزینه یک مؤسسه را بین دوتاریخ معین درتاریخ مشخص نشان می دهد.

واحد اندازه گیری درحسابداری پول ا ست.گرچه ارزش واقعی آن همیشه ثابت نیست به خصوص درهنگام تورم .  

خلاصه فصولاز کتاب جلد اول حسابداری سازمان حسابرسی  :

فصل اول -  هدف اصلی حسابداری فراهم آوردن اطلاعات مالی درباره واحدهای تجاری ویا سایر واحدهای اقتصادی است . این اطلاعات درداخل یک سازمان به وسیله مدیران ودرخارج ارسازمان به وسیله  اشخاص ثالث مثل بانک ، بستانکاران ، سرمایه گذاران وسازمان دولتی مورد استفاده قرار می گیرد. تصمیم افراد راجع به هرمؤسسه نیازمند اطلاعات مالی آن است .

-    بنگاه اقتصادی درطول سال مالی حجم بزرگی از معاملات ومبادلات را درفرم های اطلاعاتی فراوانیوارد می کند ولی برای این که خود و دیگران ازوضع او آگاه شوند لازم است از طریق سیستم مناسب حسابداری : روی داد مالی را تجزیه تحلیل وبه ترتیب وقوع آن را ثبت ، گروه بندی وبه صورت گزارش خلاصه ودراختیار تصمیم گیرندگان قراردهد. 

-         مهمترین گزارش هائی که بر اساس اصول پذیرفته حسابداری تهیه وارائه می شود:

 سودوزیان ،گردش وجوه نقد ، صورت حسابتقسیم ود و سرمایه وترازنامه ، اظهارنامه مالیاتی وسایر گزارش برای مراجع قانونی وگزارش ویژه مدیران

* اطلاعات مالی . قبلا بیان شد که ویژگی اطلاعات مالی عبارت از :" مستند، قابل رسیدگی ، مربوط ، به موقع، صحیح وقابل مقایسه بودن"می باشد.

*اصل بهای تمام شده تاریخی  دارائی بر اساس فرض تداوم فعالیت  به این معناست که بایستی دارائی به قیمتی که تحصیل شد ه است درحساب ها ثبت شود .ولی با توجه به تورم برخی پیشنهاد داده اند که ارزش جاری یا جایگزینی جانشین اصل بهای تمام شده گردد.

*فرض تفکیک شخصیت به این معنا است که هر بنگاه اقتصادی دارای شخصیت مستقل وجدا از شخصیت صاحبان آن دارد.

*فرض تداوم فعالیت یعنی این که هربنگاه اقتصادی دارای عمری طولانی است وانتظار بر چیدن آن قبل از هدفی که برای آن مقرررگردیده است ،نمی رود .

*فرض واحد اندازه گیری عبارت از پول رایج هرکشور

*فرض دوره مالی یعنی ارزیابی وگزارش وضعیت مالی در مقطعی از سال یا یک سال کامل

*اصل حاکمیت قانون یعنی تقدم رعایت قانون بر اصول پذیرفته حسابداری

*واحد های اقتصادی به دودسته اصلی انتفاعی وغیر انتفاعی تفکیک شده اند  

*واحد انتفاعی می تواند به شکل انفرادی ، ضمانتی ویا سرمایه ای ایجاد واداره شود.

فصل دوم – هرمعامله با توجه به اثر آن بر معادله حسابداری ( دارائی = بدهی+ سرمایه ) که شالوده سیستم حسابداری است وهمیشه توازن دارد ،تفسیر می شود.

دارائی عبارت از منابع مالی متعلق به یک بنگاه اقتصادی

بدهی عبارت از دیون یا تعهدات مؤسسه به دیگران که اگر غیر از صاحبان مؤسسه باشد به آن ها بستانکاران گویند.

حق مالی صا حبان مؤسسه نسبت به دارائی را سرمایه، که در شرکت های سهامی به آن ارزش ویژه گویند..

ترازنامه ، دارائی وبدهی وسرمایه یک مؤسسه را درتاریخ معین نشان می دهد.

سند مثبته مثل چک ، فاکتور، رسیدوقبض انبار است که می تواند درمقام دعوی جهت احقاق حق ارائه گردد.

هرگونه معامله یا مبادله مستند در مؤسسه را روی داد مالی گویند.

فصل سوم

- فرآیند مالی با تجزیه وتحلیل معاملات وعملیات مالی شروع می شود .

 

-برای اقلام ترازنامه یک حساب جداگانه در دفتری به نام دفتر کل نگهداری می کنند که بسته به حجم تبادل آن ، صفحه یا صفحه هائی از این دفتررابه خود اختصاص می دهد .

-قاعده بدهکار کردن وبستانکار کردن : در زبان فارسی ، شخص یا حسابی که مبلغی را می گیرد درسمت راست بدهکار وشخص یا حسابی که مبلغی را می دهد در سمت چپ بستانکار می شود

-افزایش در دارائی ها واقمار آن در طرف بدهکار ثبت می شود وافزایش دربدهی وسرمایه واقمار آن  درطرف بستانکار ثبت می شود .

- هرحساب به طور طبیعی هم بدهکار می شود وهم بستانکار ، لذا طرف بدهکار آن زیر هم جمع می خورد وبه رقمی می رسد . وطرف بستانکارآن هم جمع می خورد وبه رقمی می رسد حال جمع دورقم بدهکار وبستانکار از هم کم می شود وعددی به دست می آید اگر دارائی باشد مانده بدهکار واگر بدهی یاسرمایه باشد مانده اش بستانکار می شود .

- مانده کلیه حساب های بدهکار بایستی برابر با مانده کلیه حساب های بستانکار باشد واین خود تعریفی از حسابداری دوطرفه است .

- چون دارائی در طرف راست ترازنامه ومعادله حسابداری است ، لذا افزایش دردارائی بدهکار وسمت راست وکاهش آن بستانکار وسمت چپ ثبت می شود .

- چون بدهی وسرمایه درطرف چپ ترازنامه ومعادله حسابداری است ، لذا افزایش درآن ها در طرف چپ یا بستانکار وکاهش درآن ها  درطرف راست یا بدهکار ثبت می شود .

- آثار ناشی از برخی معاملات بر ترازنامه به شرح زیر است :

خرید دارائی به طور نقد تغییری دردارائی به وجود نمی آورد زیرا پول رفته وجایش دارائی دیگری مثل اثاه آمده است

خرید یک دارائی به طور نسیه تغییر دردارائی به وجود می آورد . یعنی آن را افزایش می دهد ودر عوض به همان میزان بدهی را نیز افزایش می دهد .

پرداخت یک بدهی ، هم دارائی را وهم بدهی را کاهش می دهد .

-    تراز آزمایشی جزء صورت های مالی اصلی نیست ، تنها مرحله مقدماتی تهیه صورت های مالی اساسی مثل سودوزیان وترازنامه را به وجود می آورد.

-         ترازنامه درپایان دوره مالی از طریف فهرست مانده حساب های دفتر کل استخراج می شود

-         دفتر داری یا ثبت وپردازش عملیات حسابداری به وسیله رایانه بخش کوچکی از حسابداری است .

-    سیستم حسابداری  کارآمد سیستمی است فراگیر که کلیه اطلاعات مالی را به صحت ودقت وسرموقع ارائه دهد وآن را همرا ه مستندات لازم بایگانی نماید وقائم به یک فرد خاص نباشد.

 

خلاصه فصول از کتاب جلد اول حسابداری سازمان حسابرسی  :

فصل اول :

  هدف اصلی حسابداری فراهم آوردن اطلاعات مالی درباره واحدهای تجاری ویا سایر واحدهای اقتصادی است . این اطلاعات درداخل یک سازمان به وسیله مدیران ودرخارج ارسازمان به وسیله  اشخاص ثالث مثل بانک ، بستانکاران ، سرمایه گذاران وسازمان های  دولتی مورد استفاده قرار می گیرد. تصمیم افراد راجع به هرمؤسسه نیازمند اطلاعات مالی آن است .

-    بنگاه اقتصادی درطول سال مالی حجم بزرگی از معاملات ومبادلات را درفرم های اطلاعاتی فراوانی وارد می کند ولی برای این که خود و دیگران ازوضع آن  آگاه شوند لازم است از طریق سیستم مناسب حسابداری : روی داد مالی را تجزیه تحلیل وبه ترتیب وقوع آن را ثبت ، گروه بندی کندوبه صورت گزارش خلاصه ودراختیار تصمیم گیرندگان قراردهد. 

-         مهمترین گزارش هائی که بر اساس اصول پذیرفته شده حسابداری تهیه وارائه می شود:

 سودوزیان ،گردش وجوه نقد ، صورت حساب تقسیم سود و سرمایه وترازنامه ، اظهارنامه مالیاتی وسایر گزارش برای مراجع قانونی وگزارش ویژه مدیران است .

* ویژگی اطلاعات مالی عبارت از :" مستند، قابل رسیدگی ، مربوط ، به موقع، صحیح وقابل مقایسه بودن".

*اصل بهای تمام شده تاریخی  دارائی بر اساس فرض تداوم فعالیت  به این معناست که بایستی دارائی به قیمتی که تحصیل شد ه است درحساب ها ثبت شود .ولی با توجه به تورم برخی پیشنهاد داده اند که ارزش جاری یا جایگزینی جانشین اصل بهای تمام شده گردد.

*فرض تفکیک شخصیت به این معنا است که هر بنگاه اقتصادی دارای شخصیت مستقل وجدا از شخصیت صاحبان آن دارد.

*فرض تداوم فعالیت یعنی این که هربنگاه اقتصادی دارای عمری طولانی است وانتظار بر چیدن آن قبل از هدفی که برای آن مقرررگردیده است ،نمی رود .

*فرض واحد اندازه گیری عبارت از تبدیل اطلاعات مالی به پول رایج هرکشور

*فرض دوره مالی یعنی ارزیابی وگزارش وضعیت مالی در قسمتی از سال یا یک سال کامل

*اصل حاکمیت قانون یعنی تقدم رعایت قانون بر اصول پذیرفته شده  حسابداری

*واحد های اقتصادی به دودسته اصلی انتفاعی وغیر انتفاعی تفکیک شده اند  

*واحد انتفاعی می تواند به شکل انفرادی ، ضمانتی ویا سرمایه ای ایجاد واداره شود.

فصل دوم:

هرمعامله با توجه به اثر آن بر معادله حسابداری ( دارائی = بدهی+ سرمایه ) که شالوده سیستم حسابداری است وهمیشه توازن دارد ،تفسیر می شود.

دارائی عبارت از منابع مالی متعلق به یک بنگاه اقتصادی

بدهی عبارت از دیون یا تعهدات مؤسسه به دیگران که اگر غیر از صاحبان مؤسسه باشد به آن ها بستانکاران گویند.

حق مالی صا حبان مؤسسه نسبت به دارائی را سرمایه، که در شرکت های سهامی به آن ارزش ویژه گویند..

ترازنامه ، وضعیت دارائی ،بدهی وسرمایه یک مؤسسه را درتاریخ معین نشان می دهد.

سند مثبته مثل چک ، فاکتور، رسیدوقبض انبار است که می تواند درمقام دعوی جهت احقاق حق ارائه گردد.

هرگونه معامله یا مبادله مستند در مؤسسه را رویداد مالی گویند.

فصل سوم:

- فرآیند مالی با تجزیه وتحلیل مقدماتی  معاملات وانجام عملیات مالی شروع می شود .

 

-برای اقلام ترازنامه یک حساب جداگانه در دفتری به نام دفتر کل نگهداری می کنند که بسته به حجم تبادل آن ، صفحه یا صفحه هائی از این دفتررابه خود اختصاص می دهد .

-قاعده بدهکار کردن وبستانکار کردن : شخص یا حسابی که مبلغی را می گیرد بدهکار وشخص یا حسابی که مبلغی را می دهد بستانکار می شود

-افزایش در دارائی ها واقمار آن در طرف بدهکار(سمت راست ) ثبت می شود وافزایش دربدهی وسرمایه واقمار آن  درطرف بستانکار (سمت چپ)ثبت می شود .

- هرحساب به طور طبیعی هم بدهکار می شود وهم بستانکار ، لذا طرف بدهکار آن زیر هم جمع می خورد وبه رقمی می رسد . وطرف بستانکارآن هم جمع می خورد وبه رقمی می رسد حال جمع دورقم بدهکار وبستانکار از هم کم می شود وعددی به دست می آید اگر دارائی باشد مانده بدهکار واگر بدهی یاسرمایه باشد مانده اش بستانکار می شود .

- مانده کلیه حساب های بدهکار بایستی برابر با مانده کلیه حساب های بستانکار باشد واین خود تعریفی از حسابداری دوطرفه است .

- چون دارائی در طرف راست ترازنامه ومعادله حسابداری است ، لذا افزایش دردارائی بدهکار وسمت راست وکاهش آن بستانکار وسمت چپ ثبت می شود .

- چون بدهی وسرمایه درطرف چپ ترازنامه ومعادله حسابداری است ، لذا افزایش درآن ها در طرف چپ یا بستانکار وکاهش درآن ها  درطرف راست یا بدهکار ثبت می شود .

- آثار ناشی از برخی معاملات بر ترازنامه به شرح زیر است :

خرید دارائی به طور نقد تغییری دردارائی به وجود نمی آورد زیرا پول رفته وجایش دارائی دیگری مثل اثاثه آمده است

خرید یک دارائی به طور نسیه تغییر دردارائی به وجود می آورد . یعنی آن را افزایش می دهد ودر عوض به همان میزان بدهی را نیز افزایش می دهد .

پرداخت یک بدهی ، هم دارائی را وهم بدهی را کاهش می دهد .

فصل چهارم:

-    معاملات وعملیات مالی به ترتیب انجام دردفتر روزنامه با درنظرداشتن تاریخ وشرح معامله ومبلغ آن و وضعیت بدهکار یا بستانکار ثبت می شود که درهرشرایط بایستی جمع ستون بدهکار با جمع بستانکار یک معامله باهم برابرباشد .

-    اطلاعات ثبت شده در دفتر روزنامه با سرفصل جدا وماهیت بدهکار یابستانکار درهریک ویا چند صفحه ازدفتری به نام دفتر کل ثبت می شود. امروزه اطلاعات با مشخصات لازم ومعرفی شده بار رایانه می شود وکلیه خروجی ها اعم از سند حسابداری ، دفتر روزنامه ، دفتر کل وهرگونه صورت حساب از آن استخراج می شود .البته ازجهت داخلی دیگر الزامی به ارائه دفتر روزنامه وکل وجود ندارد ولی هنوز طبق قانون تجارت ونظر وزارت امور اقتصادی ودارائی بایستی دفاتر قانونی به دارائی ارائه شود .

-    تراز آزمایشی جزء صورت های مالی اصلی نیست ، تنها زمینه تهیه صورت های مالی اساسی مثل سودوزیان وترازنامه را به وجود می آورد.

-         ترازنامه درپایان دوره مالی از طریق فهرست مانده حساب های دفتر کل استخراج می شود

-         دفتر داری یا ثبت وپردازش عملیات حسابداری به وسیله رایانه بخش کوچکی از حسابداری است .

-    سیستم حسابداری  کارآمد سیستمی است فراگیر که کلیه اطلاعات مالی را به صحت ودقت وسرموقع ارائه دهد وآن را همرا ه مستندات لازم بایگانی نماید وقائم به یک فرد خاص نباشد.

خلاصه فصل پنج :

-    دوچیز باعث تغییر سرمایه می شود : یکی آوردن دارائی وبردن آن ودیگری  سود یا زیان ناشی از عملیات مؤسسه ویا برداشت صاحب مؤسسه  .

-         سود ( درآمد) باعث افزایش وزیان( هزینه )  یا برداشت  باعث کاهش سرمایه می شود.

-         هزینه عبارت از قیمت تمام شده کالا وخدمات برای کسب درآمد هرچند منجر به درآمد نشود

-         در آمد عبارت از قیمت فروش کالا یا خدمات گرچه منجر به زیان شود.

-    سود خالص عبارت از کسر هزینه ها از درآمد که اگر درآمد افزون بر هزینه بود سود خالص واگر درآمد کمتر ازهزینه بود زیان حاصل می شود .

-    طبق استاندارهای پذیرفته شده حسابداری ، صورت حساب ها بایستی براساس حسابداری تعهدی تهیه شود .یعنی اصل تحقق درآمدمعتبراست  هرچند هنوز وصول نشده وهزینه ها که تحمیل شده معتبر است گرچه هنوز پرداخت نشده باشد .

-    دوره مالی یا دوره حسابداری عبارت از دوره ای ست که برای آن سود خالص محاسبه شود ( هرچند ممکن است مواجه با زیان شود)

-         برداشت عبارت از خارج کردن منابع مالی مؤسسه توسط صاحب سرمایه است برای مصارف شخصی

-         هرمعامله که موجب درآمد یا هزینه شود بر یک حساب ترازنامه اثردارد.

-          بستانکار شدن درآمد با بدهکار شدن دارائی مواجه است.

-    برای هزینه ودرآمد حساب جداگانه دردفتر کل نگهداری می شود . درآمد دارای مانده بستانکار وهزینه دارای مانده بدهکار است .

-    حساب دارائی هابه عنوان نمونه مثل اثاثه واتومبیل وساختمان و....وهم چنین  سرمایه وبدهی ها را حسابهای دائمی گویند واز سالی به سال یا حتی سال های دیگر منتقل می شود .

-    برخی از حساب ها مثل خرید وفروش ودرآمد وهزینه وتبعات آن حساب های موقت است ودرپایان سال مالی بسته می شود وبه سال بعد انتقال نمی یابد وتنها نتیجه آن که یا سوداست یازیان بر سرمایه اثر می گذارد.

-    مدیران زمانی می توانند ازسود وزیان واقعی مؤسسه مطلع شوند که هزینه هارا با درآمد هر دوره مطابقت دهند.سود یازیان مقطعی معیار مناسبی برای ارزیابی مدیران یا مؤسسات نیست بلکه باید دوره های مالی متناوب را  موردنظرقرارداد .

فصل ششم :

-    گردش یا چرخه حسابداری به مراحلی چون جمع آوری اطلاعات مالی وتجزیه وتحلیل مقدماتی ، ثبت وطبقه بندی ونقل اطلاعات ، اصلاح وبستن حساب ها وتهیه گزارش های مورد نظر گفته می شود.

-    برای تعیین سود ، عمر یک مؤسسه را به دوره های مالی مساوی تقسیم می کنند تا امکان مقایسه درآمد وهزینه درآن میسر گردد.

-    برخی از رویدادها ومعاملات دریک دوره مالی شروع وتا دوره های مالی بعد ادامه وخاتمه می یابد که لازم است، درپایان هردوره آن قسمت که مربوط به آن دوره هست را برای آن دوره منظور نمود وبقیه را به دوره های مالی بعد انتقال داد ( اصلاحات ).

-    اصلاح حساب ها بیشتر درشاخه درآمد، در پیش دریافت درآمد وخود درآمدکه ممکن است برای بیش از یک دوره مالی منظور شده باشد انجام می شود .

-    اصلاح هزینه بیشتر درشاخه پیش پرداخت ها وملزومات ،که ممکن است به  بیش از یک دوره مالی مربوط شود انجام می گیرد .

-    اصلاح حساب برای منظور کردن استهلاک در پایان دوره مالی یا اصلاح اشتباهات درطی دوره مالیی نیز انجام می شود .   

 فصل هفتم:

نحوه بستن حسابهی موقت در پایان دوره مالی ازروی کاربرگ:

-         حسابهای ستون بستانکار سود وزیان کاربرگ به حساب خلاصه سودو زیان بسته می شود.

-         حسابهای ستون بدهکار سود وریان کاربرگ به حساب خلاصه سود وریان بسته می شود.

-         باانتقال سود یازیان حاصل به حساب سرمایه  حساب خلاصه سودو زیان بسته می شود.

-         حساب برداشت به حساب سرمایه بسته می شود.

ثبت مربوط به برگردان برخی ازثبتهای اصلاحی پایان دوره مالی رادرابتدای دوره مالی بعد ثبت معکوس گویند: ثبتهای اصلاحی که معمولامعکوس می شو د:بدهی مربوط به انواع هزینه ها (هزینهای پرداختنی )و مطا لبات مربوط به درآمدها(درآمد دریافتنی )

"استهلاک دارائی های ثابت هر گز معکوس نمی شود".

 

تمرین:

سیستم حسابداری دوطرفه که گوته اندیشمند آلمان آن را پدیده زیبای بشری خواند چه کاری را به عهده گرفت ؟

 کلیه معاملات مالی را ثبت ، سودهر فعالیت راتعیین واموال شخصی تاجررا از اموال تجارتخانه جداکرد.

چه باعث شد تا حسابداری ازروش قدیم به روش نو گرایید؟

پیشرفت صنعت وگوناگونی خدمات وجدا شدن صاحب سرمایه ازمدیریت مؤسسات وایجاد بازار سرمایه 

یکی ازموارد نیاز به حسابدارن خبره وحسابرسان مستقل چیست ؟

گروه های مختلف نیاز به اطلاعات مالی قابل اعتماد مبتنی بر مستندات  عاری از هرگونه تقلب دارند که ارائه  این گونه اطلاعات اظهار نظر این خبرگان را می طلبد

بزرگترین استفاده کننده برون سازمانی از اطلاعات مالی ؟

انواع گزارش های حسابداری ؟

ویژگی اساسی اطلاعات حسابداری ؟

دوگروه کلی ازاستفاده کنندگان از صورت های مکالی ؟

معامله به زبان حسابداری

باسمه تعالی

سئوالات :

1- تعریف حسابداری

2 - مهمترین گزارش هائی که با توجه به اصول پذیرفته حسابداری ارائه می شود

3 - دواصل ازاصول حسابداری

4 - دارائی وبدهی

5 - رویداد مالی

6 - اثرخرید دارائی به گونه نسیه بر ترازنامه را توضیح دهید

7 -  چرا ترازآزمایشی جزء صورت های مالی اصلی نیست ؟

8 - ترازنامه ازروی کدام دفتریا مدرک تهیه می شود؟

9 - تعریف سیستم حسابداری کارآمد

9 - تعریف درآمد

10- دوره مالی یا دوره حسابداری

12 - چه معاملاتی روی ترازنامه اثر دارد؟

13 - حساب دائمی وموقت ؟

14 - چه زمان وبرای چه اصلاح حساب ها انجام می شود ؟

15 - حساب ها درپایان دوره چگونه بسته می شود ؟

 

مسائل

1 -  مانده حساب ها به شرح زیر ازدفتر مؤسسه "الوند" گرفته شده است لطفا ترازنامه طبقه بندی شده آن را درتاریخ 30بهمن 1384ارائه وسرمایه آن را تعیین فرمائید.( مبالغ : میلیون )

بستانکاران 160       زمین 250     بدهکاران 18      اسناد پرداختنی بلند مدت 50

اسنادپرداختنی105    ساختمان 60     اسناد دریافتنی 10      بانک 3      پیش پرداخت اجاره 2      اثاثه اداری 30      ملزومات 20      حقوق پرداختنی 15     پیش پرداخت بیمه 4

سرمایه   ؟

 

2 -  درآمد وهزینه ودریافت وپرداخت های مؤسسه "هنر" را به شرح  زیر دردوروش نقدی وتعهدی تنظیم وسود خالص بدست آمده را برای پایان اسفندماه 1384دردوروش مقایسه فرمائید .

الف – درآمد خدمات انجام شده سال 1384:

نقد  210000

نسیه 18000

ب – دریافت های طی سال 1384:

بابت خدمات انجام شده به طور نسیه درسال 1383به مبلغ  60000

خدمات انجام شده به طور نسیه  در سال 1384مبلغ 90000

پیش دریافت بابت درآمد مربوط به  سال1385مبلغ 160000

ج – هزینه ها در سال 1384:

نقد 240000

نسیه 100000

د – پرداخت بدهی ناشی از هزینه های سال 1384:

هزینه های نسیه سال 1383مبلغ 30000

هزینه های سال 1384مبلغ 60000

/ 0 نظر / 151 بازدید